Współczesne silniki Diesla są wyposażone w układy, których zadaniem jest ograniczanie ilości szkodliwych substancji przedostających się do atmosfery. Jednym z ich elementów jest filtr cząstek stałych, określany skrótem DPF. Jego praca polega na zatrzymywaniu cząstek sadzy powstających podczas spalania oleju napędowego.
Z w pewnych przypadkach osady gromadzą się wewnątrz filtra, dlatego układ musi okresowo przeprowadzać proces ich wypalania. W trakcie regeneracji sadza zostaje przekształcona w mniejszą ilość pozostałości, co pozwala ograniczyć etap zapełnienia filtra. Proces ten odbywa się samoczynnie w określonych warunkach, natomiast jego przebieg zależy między innymi od temperatury silnika, sposobu jazdy i stanu technicznego pojazdu. DPF nie jest zatem elementem, który funkcjonuje niezależnie od pozostałych podzespołów. Na jego funkcjonowanie wpływają również układ wtryskowy, czujniki ciśnienia i temperatury a także sprawność samego silnika.
Sposób użytkowania auta ma znaczenie dla częstotliwości regeneracji filtra. W trakcie krótkich przejazdów, szczególnie w ruchu miejskim, silnik na prawdę bardzo często nie osiąga temperatury umożliwiającej przeprowadzenie pełnego procesu wypalania sadzy. Jeśli pojazd jest regularnie wyłączany w trakcie regeneracji, zanieczyszczenia mogą stopniowo się akumulować, a sterownik może podejmować kolejne próby oczyszczania filtra. Z kolei bardziej długa jazda ze stabilnym obciążeniem silnika może sprzyjać uzyskaniu warunków potrzebnych do zakończenia tego procesu, jeżeli układ jest sprawny. Nie znaczy to natomiast, że każda trasa poza miastem rozwiąże problem. Jeśli przyczyną nieprawidłowej pracy jest uszkodzony czujnik, niesprawny układ wtryskowy albo inna usterka, sam sposób jazdy nie usunie jej źródła. W praktyce warto zwracać uwagę na komunikaty wyświetlane na desce rozdzielczej, zwiększone zużycie paliwa, spadek mocy oraz częstsze uruchamianie wentylatora po zakończeniu jazdy. Pojedynczy objaw nie przesądza o awarii filtra, ale jego powtarzanie się może wskazywać na konieczność sprawdzenia układu.
Diagnostyka DPF wymaga oceny kilku parametrów, a nie tylko odczytania jednej informacji z komputera pokładowego. Znaczenie ma między innymi ciśnienie różnicowe, czyli różnica ciśnienia spalin przed filtrem i za nim, oraz temperatura spalin, obliczone zapełnienie a także historia regeneracji. Wyniki trzeba interpretować w przyrównaniu do konkretnego silnika i warunków, w których wykonano pomiar. Wysokie ciśnienie różnicowe może wskazywać na ograniczony obieg spalin, lecz przed postawieniem diagnozy należy uwzględnić stan przewodów pomiarowych i czujnika. Ważne jest też rozróżnienie sadzy od popiołu. Sadza może być usuwana podczas regeneracji, jednakże popiół, powstający między innymi z pozostałości dodatków zawartych w oleju silnikowym, stopniowo pozostaje wewnątrz filtra. Z tego powodu wręcz prawidłowo przeprowadzane wypalanie nie przywraca bez końca początkowej pojemności szczegółu. Przy sporym nagromadzeniu popiołu potrzebna może być ocena sposobów czyszczenia filtra lub jego zamiany. Wybieranie postępowania uzależniony jest od konstrukcji układu, rzeczywistego stopnia zużycia i rezultatów diagnostyki.
Na działanie filtra wpływa także jakość obsługi technicznej samochodu. Olej silnikowy powinien spełniać oczekiwania producenta, w tym dotyczące dopuszczenia do pracy z układem oczyszczania spalin. Niewłaściwy preparat może zwiększać ilość popiołu gromadzącego się w filtrze, co ma znaczenie w dłuższym okresie eksploatacji. Nie trzeba również ignorować usterek związanych z termostatem, układem recyrkulacji spalin EGR czy wtryskiwaczami, ponieważ mogą one zaburzać warunki spalania i utrudniać regenerację. W przypadku częstych prób wypalania, pojawienia się ostrzeżenia o zapełnieniu filtra albo przejścia silnika w tryb ograniczonej mocy warto ustalić przyczynę na bazie diagnostyki. Wymuszona regeneracja nie za każdym razem jest odpowiednim rozstrzygnięciem, szczególnie gdy zapełnienie przekracza dopuszczalny poziom albo występuje dodatkowa usterka. Istotne pozostają także zasady dotyczące eksploatacji i napraw układu emisji spalin, ponieważ usunięcie filtra lub ingerencja w jego działanie może naruszać obowiązujące przepisy. Ocena stanu DPF powinna zatem uwzględniać zarówno obowiązujące parametry pracy, jak i historię użytkowania pojazdu oraz stan współpracujących z nim podzespołów.
Źródło informacji: demontaż dpf łódź.